In werkelijkheid bestaat er enkel Brahman.

Elk woord in bovenstaande zin moet je letterlijk nemen. Maar als je het prettiger vindt, dan kun je voor het woord Brahman ook het woord 'bewustzijn' invullen. Dus:

In werkelijkheid bestaat er alleen bewustzijn.

Vergelijk de schepping met een enorm bouwwerk van Lego Je ziet een huis, een garage, een kerk, poppetjes en auto's. Die kun je allemaal als zodanig herkennen en benoemen. Maar wat is het antwoord op de vraag wat het allemaal werkelijk is? Het is enkel Lego! Breek het bouwwerk af, en je hebt nog steeds Lego.

De schepping is als dat Lego-bouwwerk. Er is enkel Brahman, of enkel ziel, of enkel essentie, of enkel bewustzijn.
Voor 'ik' wordt dan het woord Atman gebruikt. Ik ben Atman. Maar dat is alleen om de communicatie te vergemakkelijken. Want wat is Atman? Atman is natuurlijk ook Brahman, want alles is Brahman.

'Ik' wordt meestal in de zin van ego gebruikt en ego is dan een legopoppetje. Maar om aan te geven wat 'ík' werkelijk is, kun je nu het woord Atman gebruiken.

Het bovenstaande is een beschrijving van Advaita, niet-tweeheid. In verschijning zijn er twee (Brahman en Atman), maar in werkelijkheid is het één. Deze gedachtegang heeft grote consequenties: Ik ben in essentie hetzelfde als de essentie van alles en iedereen. Er bestaat in werkelijkheid dus geen scheiding tussen dingen of mensen. Er is dus ook geen afgescheidenheid. Jij staat niet los van wat dan ook.

In de Upanishads (zie [1] en [2]), de oude Indiase geschriften, wordt Brahman als volgt beschreven:

Dit alles is Brahman (sarvam hyetam Brahma)
Brahman is Waarheid, Kennis en Oneindigheid (satyam jñānam an-antam Brahma) 
Brahman is één, zonder tweede (ekam-evādvitîyam)

* Vraag: Is het niet gewoon een illusie dat we één met Brahman kunnen worden?

* Antwoord: Foute vraag. Er is geen sprake van "worden". Er is enkel Brahman. Je bent Brahman en je hoeft er dus niet één mee te worden.

Hier een voorbeeld van de pot op de grond. Iemand ziet de pot én de grond. Wat ziet hij als de pot na een tijdje verwijderd is? Hij bemerkt de afwezigheid van de pot en hij ziet de grond. Weer een tijdje later is hij de pot vergeten en hij ziet alleen de grond. Als hij alleen de grond ziet, is het volstrekt onbelangrijk of er ooit een pot was, of dat hij de pot mist. Het enige permanente in dit alles is de grond, terwijl zowel de pot alsmede de afwezigheid daarvan, slechts kortstondig, van voorbijgaande aard, is.