Vraag:

Mijn vraag gaat over het al of niet 'echt' of illusoir zijn van de materiële wereld. Als deze dimensie werkelijk bestaat, ook al bestaat ze niet op zichzelf, bestaat dus ook lijden en pijn, van jezelf en van anderen. De concrete vraag is: In hoeverre is het Lijden in de wereld werkelijk gebeurd? Of in andere woorden; moet ik het zien als een boze droom en dus negeren als een droom, of is het terecht om te treuren over andermans pijn (en dat heb ik nogal gezien).

Antwoord (Rob H. van Dijk): 

Lijden is een subjectief begrip. Alles wat er met jou of met anderen gebeurt, zijn simpelweg gebeurtenissen in de wereld. JIJ bent het die de ene gebeurtenis als 'lijden' en de andere als 'geluk' bestempelt. Geluk is net zo relatief. Geluk bestaat net zo min of even zo goed als lijden. 

Is het terecht om te treuren over andermans pijn? Als jij het terecht vindt, dan is het terecht. Ik vind het niet terecht. Wat niet wil zeggen dat ik niet begaan ben met iemands pijn of ellende. Integendeel zelfs. 

Een vergelijking. Je zit in de bioscoop voordat de film begint. Je bent gelukkig met een zak popcorn in je handen en je vriendin naast je. Voor je is het witte doek. De lichten doven langzaam. De film begint. Er gebeurt van alles. Liefde, lijden, pijn, geluk, angst, enz. Je gaat door alle emoties heen en beleeft ze werkelijk. Dan is de film afgelopen. De lichten gaan aan. En daar is het witte doek weer. Wat is er veranderd aan dat witte doek? Niets, toch? Zo is het ook met jou. Met jou is niets veranderd, hoewel je zojuist echte emoties ondergaan hebt. Je weet nu dat de hele film een illusie was. Een projectie op het witte doek, waarbij het witte doek in geen enkel opzicht veranderde, en jij ook niet. 

Wat ik naar aanleiding van deze vergelijking vaak hoor, is dat het hele leven toch niet met een film vergelijkbaar is? Nou, dat is het wel degelijk. Zoals in de bioscoop na de film het licht weer aangaat, zo kan bij jou ook het licht doorbreken. Ook wel 'wakker worden' genoemd. Dan besef je dat de wereld met al zijn gebeurtenissen slechts een illusie was. Met jou is niets gebeurd. Jij was de toeschouwer, de filmkijker. 

De directe antwoorden op je vragen:

Moet je het lijden in de wereld zien als een boze droom?
Nee. Ten eerste is de hele wereld wel een droom maar geen boze droom. Ten tweede moet je het niet "zien als" een droom, maar genieten van de illusie zoals je van een film geniet. 

Moet je het lijden negeren als een droom?
Nee, als jij lijden ziet of ervaart, dan ís het lijden. Je lijdt mee en bent daarmee onderdeel van dat lijden. Als je er iets aan kunt doen, des te beter, doe dat. 

Is het terecht om te treuren over andermans pijn?
Nee. Daar heeft niemand iets aan.