Maya is de schepping en wordt illusoir genoemd, omdat de schepping weliswaar werkelijk LIJKT, maar een begin en einde kent en dus afhankelijk is. Dit in tegenstelling tot het Absolute (Brahman, Atman). Alleen wat werkelijk IS kent geen begin en einde want het bestaat 'uit' en 'in' zichzelf, onafhankelik.

Vraag: Sommigen zeggen dat het 'realisatie' is dat wij absoluut zijn.

Antwoord: Volgens de leer van Advaita vedānta is dat inderdaad zo.

Vraag: Maar toch is volgens Advaita de wereld met al zijn schepselen een illusie?

Antwoord: Op de keper beschouwd is het geen illusie. Het is 'maya'. En het is onderhevig aan de viervoudige ontkenning: niet bestaande, noch niet-bestaande, niet één van beide, noch beide.

Vraag: Heeft Prakriti ooit bestaan?

Antwoord: Nee. Maar dat wordt alleen echt doorgrond door degenen die hun ware zelf volledig realiseren. Daar staat tegenover dat wij vanwege ons onwrikbare vertrouwen in de Geschriften en in de woorden van de goeroe's, mogen aannemen en geloven dat de wereld een vals beeld is. Maar we kunnen niet doen alsof de wereld niet bestaat.

Er is een beroemd verhaal over Adi Shankara toen hij in Kashi was. Een olifant was op hol geslagen en rende door de straten in de richting van de meester. Op het juiste moment sprong de meester weg en zocht bescherming. Toen de olifant voorbij gerend was, vroeg een oude pandit, die vaak naar Adi Shankara's woorden geluisterd had en zich herinnerde dat de wereld 'maya' was, waarom de meester weggesprongen was voor een illusoir object dat hem blijkbaar bedreigde. Hierop antwoordde de meester dat het waar was dat de aanstormende olifant 'maya' was. Maar dat was zijn wegduiken ook!

Vraag: Wat is ‘maya’ eigenlijk? ('maya' is de schepping die als illusoir ten opzichte van het 'creatief beginsel' beschouwd wordt)

Antwoord: Het is ‘anirvacaniya’ ofwel: onbeschrijflijk (letterlijk: onbesprekelijk).

Vraag: Aan wie verschijnt het dan?

Antwoord: Aan de geest of aan het ego, die zichzelf als een afgescheiden vorm beschouwt en die denkt "Ik doe dit", of  "Dit is van mij".

Vraag: Waar komt het vandaan, wat is de oorzaak?

Antwoord: Dat kan niemand je vertellen.

Vraag: Hoe rijst het dan op?

Antwoord: Door ‘non-vicara’ (domheid), door het vermijden van de vraag "Wie ben Ik?"

Vraag: Als het ‘Zelf’ en ‘maya’ beiden bestaan, gaat de theorie van ‘advaita’ (niet-tweeheid) toch niet meer op?

Antwoord: Lijkt me niet, want ‘maya’ is afhankelijk van het Zelf, zoals het beeld op het scherm. Het beeld is niet net zo echt als het scherm.

Vraag: Akkoord, maar als het Zelf en ‘maya’ één zijn, kunnen we dan niet net zo goed concluderen dat het Zelf illusoir is?

Antwoord: Nee, ben je betoeterd! Een illusionist tovert de illusie van mensen, dieren en dingen tevoorschijn voor ons plezier. We zien ze allemaal net zo echt als de illusionist zelf. Maar na de voorstelling blijft alleen de illusionist over. Hij is geen deel van de illusie, maar hij is echt en tastbaar.

(Rob van Dijk, geïnspireerd door Ramana Maharshi)